Steeds meer basisscholen stoppen met verjaardagstraktaties. Een belangrijk argument: kansengelijkheid. De ene ouder kan immers een veel mooiere en duurdere traktatie betalen dan de andere.
Dat probleem bestaat. Traktaties zijn soms complete cadeautasjes geworden. Maar waarom schaffen we dan de traktatie af in plaats van de wedstrijd eromheen?
Op sommige scholen krijgt de jarige voortaan een voorbedrukte kaart en een button.
Kansengelijkheid bereikt.
Maar kansengelijkheid betekent niet dat ieder kind precies hetzelfde moet krijgen. Het betekent dat verschillen in thuissituatie niet bepalend mogen zijn voor de kansen van een kind. Als de ene ouder een dure traktatie kan betalen en de andere niet, is dát het probleem. Niet het trakteren.
Want trakteren is niet simpelweg consumeren. Het is een ritueel. Er wordt gezongen, de jarige deelt uit en staat even centraal. Daarna met een vriendje langs de klassen. Pedagoog Marcel van Herpen wijst juist op die waarde: kinderen leren delen en samen vieren.
Natuurlijk kost dat tijd. Er wordt gepraat en gelachen. Kinderen lopen door de gang en een andere klas wordt misschien even gestoord.
Kortom: verschrikkelijk inefficiënt.
Tenminste, wanneer je onderwijs ziet als een productieproces waarin zoveel mogelijk effectieve leertijd moet worden gerealiseerd.
Maar misschien is dit effectieve leertijd. Op een basisschool leren kinderen niet alleen rekenen en taal. Ze leren er samenleven. Geven, ontvangen, wachten op hun beurt, aandacht krijgen en aandacht geven.
Opmerkelijk genoeg begrijpt het Voedingscentrum dat ook. Hun alternatief heet feestbeleid: de jarige kan bijvoorbeeld een verjaardagsdans of favoriet lied kiezen of langer buitenspelen. Het kind moet werkelijk even in de belangstelling staan.
Dat is nogal iets anders dan een voorbedrukte kaart en een button.
Misschien zit daar een ongemakkelijker discussie onder. Een verjaardag onderbreekt het rooster. Kinderen lopen door de gangen. Een andere groep wordt gestoord. De leerkracht moet zo’n moment begeleiden. Een strak georganiseerde school heeft het gemakkelijker wanneer zulke verstoringen verdwijnen.
Maar sinds wanneer organiseren we een basisschool vooral naar wat gemakkelijk te managen is?
Natuurlijk moet een verjaardag geen half lesuur durende chaos worden. Daarvoor hebben we leerkrachten. Maak afspraken. Houd traktaties klein. Geen cadeautjes, geen wedstrijd tussen ouders. En als een gezin zelfs een eenvoudige traktatie niet kan betalen, zorg dan als school dat ook dát kind kan uitdelen. Dát lijkt mij kansengelijkheid: ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen.
Want misschien is dit uiteindelijk helemaal geen discussie over snoep. Misschien gaat het over een onderwijsontwikkeling waarin alles wat rommelig, tijdrovend en moeilijk meetbaar is, steeds gemakkelijker wordt weggesneden. Dan hebben we het verjaardagsfeest niet gelijkwaardiger gemaakt. We hebben het gestandaardiseerd.
Volg Mij !