Het kabinet wil smartphones vanaf januari de hele schooldag weren, ook in de pauzes. Ik probeer ze al jaren juist de klas in te krijgen. Omdat ik als leerkracht iets wil doen aan het onhandige, gedachteloze en soms schadelijke gebruik ervan.
We verwachten dat kinderen verstandig omgaan met een apparaat dat voortdurend om hun aandacht vraagt. Maar waar leren ze dat? Thuis? Sommige ouders begeleiden uitstekend. Anderen worstelen zelf met hun schermgebruik. Met ‘dat is de verantwoordelijkheid van ouders’ organiseren we vooral dat het ene kind begeleiding krijgt en het andere nauwelijks.
Een telefoon opbergen kan rust geven. Die rust waardeer ik ook. Tijdens een uitleg hoeft niemand berichten te beantwoorden. Alleen: daarmee hebben we afleiding tijdelijk weggenomen, nog geen verstandig gebruik aangeleerd.
De Britse SMART Schools-studie uit 2025 maakt dat onderscheid zichtbaar. Onder 1.227 jongeren op dertig scholen vonden onderzoekers bij streng telefoonbeleid minder gebruik tijdens schooltijd, maar geen aantoonbaar lager totaalgebruik of beter psychisch welzijn. Een verbod houdt een telefoon dus mogelijk buiten de les, zonder dat het gedrag daarbuiten verandert.
Onderzoek naar mediawijsheid laat wél zien dat onderwijs iets kan toevoegen. Een meta-analyse van 160 interventiestudies vond positieve effecten, vooral op kennis en kritische beoordeling. Een review van schoolprogramma’s vond vaker positieve resultaten wanneer leerlingen praktisch oefenden en meerdere lessen kregen. Dat bewijst geen algemene overwinning van begeleiden op verbieden. Het geeft wel reden om serieus in begeleiding te investeren.
Laat leerlingen hun meldingen onderzoeken. Waarom vraagt die app toegang tot je contacten? Mag je die grappige foto zomaar doorsturen? Hoe controleer je een overtuigend filmpje? En hoe merk je dat je wilde stoppen, maar tien minuten later nog steeds kijkt?
Daarvoor wil ik de smartphone op afgesproken momenten op tafel, met een opdracht en een leerkracht die meekijkt. Daarna gaat hij weer weg. Ook dát is leren omgaan met een telefoon.
Voor noodzakelijk educatief gebruik bestaat ruimte. Maar die uitzondering verdient een onderwijsplan, anders blijft er vooral een opbergbeleid over.
Om drie uur gaat de kluis open. Welke kennis en vaardigheden geven we leerlingen dan mee?
Volg Mij !